Odishan Institute of Maritime & South-East Asian Studies

ଉତ୍କଳୀୟ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ବିଷୟରେ

ଇତିହାସର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶା କଳିଙ୍ଗ, ଉତ୍କଳ ଏବଂ ଓଡ୍ର ନାମରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ସହିତ ଏହାର ବିଦେଶ ସମ୍ପର୍କ ତୀବ୍ର ଥିଲା। ଓଡ଼ିଶାର ଗୌରବମୟ ଦିନ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଏହାର ସାହସୀ ଏବଂ ସାହସିକ ନାବିକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦୂର ଦେଶକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ପରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ହୋଇଥିଲା ଯାହା କେବଳ କଳିଙ୍ଗର ଭୌତିକ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଥିଲା ନାହିଁ ବରଂ ବିଦେଶୀ ମାଟିରେ ଏହାର ପରମ୍ପରା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରସାରରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଥିଲା ଯାହା ଫଳରେ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କର ବିକାଶ ହୋଇଥିଲା। ଯେଉଁଠାରେ ଓଡ଼ିଆ ବଣିକ, ମିଶନାରୀ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଦୁଃସାହସିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବସତି ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା, ସେହି ଦେଶରେ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି, ରୀତି, ବିଶ୍ୱାସ, ପରମ୍ପରା, କଳା, ଭାଷା, ଲିପି ଏବଂ ଆଚାର-ବ୍ୟବହାର ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା।

ଅଧିକ ଜାଣନ୍ତୁ

ଶ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ

ସଭାପତି
ଶ୍ରୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶୀ ସୂରଜ

କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଭାପତି
ଡକ୍ଟର ଅନନ୍ୟା ତ୍ରିପାଠି

ସଚିବ
ଗୋପାଳ ଚରଣ ପ୍ରଧାନ

କ୍ଷେତ୍ର ସହାୟକ(ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵ)
ଡଃ ବଲରାମ ତ୍ରିପାଠୀ

ଗବେଷଣା ସହଯୋଗୀ

ଲିପିବଦ୍ଧତା

୧. ପ୍ରାଚୀନ ବନ୍ଦର ସାଇଟଗୁଡିକର ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍:
ମାଣିକପାଟନା, କିର୍ତ୍ତାନିଆ, ଚଣ୍ଡିପୁର, ଶାହା ବାନ୍ଦର, ଓଲାଣ୍ଡାଜ୍ ଶାହି, କାନସା ବାନସା, ଚୁଡାମଣି, ଧାମରା, ନରେନ୍ଦ୍ରପୁର, ତାଲାଚୁଆ, ଚିତ୍ରସ୍ୱରୀ, ବୋଇଟା କୁଦା, ସନାପତ୍ନା, କାଣ୍ଟିଆଗଡ, ପୋଟାଗରମ୍, ବରୁଣ, ସୋନାପୁର, ନାଗିପଟ୍ଟନମ୍, ଗୋପାଳପାଟନମ୍, ତାମ୍ରଲିପଟି।୨.
ଜୁଲାଇରୁ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୧ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟୋଜିତ ଜାତୀୟ ସ୍ମାରକୀ ତଥା ପ୍ରାଚୀନତା ଉପରେ ଜାତୀୟ ମିଶନ ଅଧୀନରେ ପ୍ରାଚୀନତା ପଞ୍ଜୀକରଣ ନିଆଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧୀନରେ OIMSEAS ଲାଙ୍ଗୁଡି ହିଲ୍ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ, କାନକିଆ / ରାଧାନଗର, ମାଣିକାପାଟାନା, ଦେଉଲି, ତାରାପୁର ଇତ୍ୟାଦିର ୬୦୦ ପୁରାତନ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ଦଲିଲ କରିଛି। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫର୍ମାଟରେ ଥିବା ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ରିପୋର୍ଟ ଉଭୟ ନରମ ଏବଂ ହାର୍ଡ କପିରେ ମିଶନକୁ ଦାଖଲ କରାଯାଇଛି।୩.
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟୋଜିତ, ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗ ମାଧ୍ୟମରେ ୨୦୧୧–୨୦୧୨ ବର୍ଷରେ ଲୋକ ନାଟ୍ୟ କଳା ଫର୍ମ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ରୋଷେଇ ପରମ୍ପରାର ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପ୍ରହଲାଦ ନାଟକ, ମୋଗଲ ତାମସା, ଘୋଡାନାଚ, ରାମଲୀଳା, ଦଣ୍ଡ ନାଚ ଏବଂ ଅଭଡା, ଛେନାଝିଲି, ଦହିବରା, ବିରିବରା, ଛେନାପୋଡ଼ା ଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ରୋଷେଇ ପରମ୍ପରାକୁ ଅଡିଓ-ଭିଜୁଆଲ୍ ଭାବରେ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ କରିଛି। ପ୍ରକଳ୍ପଟି ପ୍ରଗତିରେ ଅଛି। ଏହାର ଡ୍ରାଫ୍ଟ କପି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ଦାଖଲ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ କିସ୍ତି ପ୍ରକାଶନ ପରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ।

ଅଧିକ ଜାଣନ୍ତୁ

ଅନୁସନ୍ଧାନ

ଆମ ରାଜ୍ୟର ଇତିହାସ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ଏବଂ ଜାଣିବା ପାଇଁ, ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ / ଐତିହାସିକ ଅବଶେଷ ସହିତ ନୂତନ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ସର୍ଭେ ଏବଂ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଉଛି ଯାହା ସମସାମୟିକ ଇତିହାସ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ଐତିହାସିକ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଅନୁସନ୍ଧାନ ପରେ, ବିଭିନ୍ନ ବିଦ୍ୱାନ ଏବଂ ସଂଗଠନ ଦ୍ୱାରା ଗବେଷଣା କରାଯାଉଛି। ଏହା ଏକ ନିରନ୍ତର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଐତିହାସିକ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକର ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ଏବଂ ରେକର୍ଡିଂ ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଐତିହାସିକ ସାମୁଦ୍ରିକ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକର ବିସ୍ତୃତ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ଖନନ ପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଐତିହାସିକ ସଂସ୍କୃତିର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ଜାଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନିମ୍ନଲିଖିତ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକା / ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ସର୍ଭେ କରିଛି ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଅବଶେଷ ମଧ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଛି।

ଅଧିକ ଜାଣନ୍ତୁ

ଖନନ

ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳର ଅତୀତର ଇତିହାସ ଜାଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଆମେ ୧୯୯୦ ଦଶକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଣୁ, ଆମେ ବସତି (ନଗର ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ) ବୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଅନ୍ଧାରରେ ଥିଲୁ କିନ୍ତୁ ଶିଶୁପାଳଗଡ଼, ରାଧାନଗର, ଲଳିତଗିରି, ଉଦୟଗିରି, ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ି, ଅସୁତଗଡ଼ରେ ବିଭିନ୍ନ ସଂଗଠନ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଧାରାବାହିକ ଖନନ ପରେ ଆମେ ଓଡ଼ିଶାର ଅତୀତର ଇତିହାସ ବିଶେଷକରି ସହରାଞ୍ଚଳ ବସ୍ତିଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲୁ। ଆମକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି ଯେ ପ୍ରଥମ ସୁଦୃଢ଼ ସହରାଞ୍ଚଳ ଗ୍ରାମ ଦୁର୍ଗାଦେବୀ ଖନନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି, ସେହିପରି ପ୍ରଥମ ସହରାଞ୍ଚଳ ସହର ଶିଶୁପାଳଗଡ଼, ରାଧାନଗର ଏବଂ ନାର୍ଲା ଅସୁରଗଡ଼ରୁ ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିଛି। ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ ଏକ ବହୁତ କ୍ଲାନ୍ତିକର ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟ। ଭାରତରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ, କିଛି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଯେପରିକି OIMSEAS, ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ବିଭାଗ ଭଳି ବହୁତ କମ୍ ସଂଗଠନ ରାଜ୍ୟ/ଅଞ୍ଚଳର ଭୌତିକ ସଂସ୍କୃତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ କରୁଛନ୍ତି ଯାହା ରାଜ୍ୟର ସାଂସ୍କୃତିକ ଇତିହାସ ଲେଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ସହିତ, 1994 ମସିହାରୁ 13ଟି ସ୍ଥାନ ଖନନ ପାଇଁ ନିଆଯାଇଛି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ASI ଦ୍ୱାରା ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ - ଏକ ସମୀକ୍ଷାର ସମ୍ପୃକ୍ତ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଗବେଷଣା ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ବିଭିନ୍ନ ଗବେଷଣା ପତ୍ରିକାରେ ଅନେକ ଗବେଷଣା ପତ୍ର ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି।

ଅଧିକ ଜାଣନ୍ତୁ

ଗବେଷଣା / ପ୍ରସାରଣ

ସାଧାରଣ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏବଂ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ OIMSEAS ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସହଯୋଗରେ ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଉପରେ ୨୦ ଜଣ ପଞ୍ଜିକୃତ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଗାଇଡଙ୍କୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୌଦ୍ଧ ଗାଇଡ ତାଲିମ ୨୭ ଅଗଷ୍ଟରୁ ୧୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ OIMSEASରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ବୌଦ୍ଧ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅଧ୍ୟୟନର ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଏଗାର ଜଣ ସାଧନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ତିନି ଦିନିଆ କ୍ଷେତ୍ର ପରିଦର୍ଶନ/କ୍ଷେତ୍ର ତାଲିମ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୌଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଲଳିତଗିରି, ଉଦୟଗିରି, ରତ୍ନଗିରି, ରତ୍ନଗିରି ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ଲାଙ୍ଗୁଡି, କାୟାମା, ତାରାପୁର, ତାରାପୁର ସାଇଟ୍ ମ୍ୟୁଜିୟମ, ଆରାଗଡ଼ ଏବଂ ଧୌଲି ପରିଦର୍ଶନ କରାଯାଇଥିଲା।

ଅଧିକ ଜାଣନ୍ତୁ